Opisy Chorób Ziemniaków

Z punktu widzenia gospodarczego największy wpływ mają te choroby, które występują najpowszechniej i są przyczyną największych strat w plonach.

Zaraza ziemniaka występuje w największym nasileniu w latach ciepłych i wilgotnych, najczęściej w lipcu i sierpniu. Objawia się początkowo pojedynczymi, żółtym plamami na liściach, które brunatnieją, a następnie w całości zasychają. Również bulwy są zarażane przez zarodniki grzyba spłukiwane z liści do gleby. Zwalczanie zaraz y odbywa się przez przemienne stosowanie fungicydów, najpierw systemicznych, później kontaktowych.


Rizoktonioza atakuje kiełki ziemniaka przed wschodami roślin, powodując nierównomierność wschodów i powstanie miejsc pustych. Liście wierzchołkowe chorych roślin zwijają się, a u podstawy łodyg pojawia się obrączka w postaci białego nalotu. Zapobieganie chorobie polega na sadzeniu zdrowych bulw w ogrzaną glebę, zaprawianiu bulw środkami chemicznymi i usuwaniu chorych roślin w trakcie selekcji negatywnej.

Alternarioza rozwija się w wysokiej temperaturze i małej wilgotności, a występuje wcześniej niż zaraza ziemniaka. Objawia się ciemnobrunatnymi plamami na liściach i występowaniem tzw. twardej zgnilizny na bulwach. Zwalcza się ją sadząc zdrowe bulwy i stosując fungicydy tak jak przeciwko zarazie ziemniaka.

Czarna nóżka pojawia się w czasie wschodów i w pełni lata. Symptomami tej choroby jest czernienie i gnicie podstawy łodygi i szyjki korzeniowej. Gniją też korzenie, wskutek czego można łatwo chore pędy wyciągnąć z ziemni. Zniszczone części łodyg są czarne, tłuste, i mają zapach śledzi. Zainfekowane bulwy ulegają mokrej zgniliźnie. Zapobiega się czarnej nóżce sadząc zdrowe, nie krojone bulwy i przeprowadzając w czasie wegetacji kilkakrotną selekcję, podczas której należy usuwać porażone rośliny wraz z bulwą starą i młodymi.

Parch zwykły nasila się w latach gorących i suchych, w okresie wiązania bulw. Na młodych, rosnących bulwach tworzą się nieregularne lub zaokrąglone strupy o szorstkiej powierzchni. Należy stosować nawozy fizjologicznie kwaśne, unikać gleb zasadowych, a plantacje obsadzać zdrowymi sadzeniakami.

Wirus Y (smugowatość) jest występowanie podłużnych, brązowych smug na nerwach dolnej strony liści. Następnie smugi przechodzą na ogonki liściowe a później zasychają i zwisają.
Liściozwój liście zwijają się wzdłuż nerwu głównego ku górze i stają się szorstkie, skórzaste, łamliwe.

Wirusy S, X, M i A dają mniej wyraźne objawy i trudno je stwierdzić. Najczęściej chore rośliny ziemniak mają słabo lub silnie pomarszczoną blaszkę liściową z objawami mozaikowatości.

Nawożenie Pola Ziemniaczanego

Przed sadzeniem, do zabiegów poprawiających efektywność uprawy ziemniaków zaliczamy pobudzanie sadzeniaków. Zabieg ten ma na celu rozbudzenie oczek i wykształcenie kiełków długości 0,5 cm, dzięki czemu uzyskuje się wcześniejsze o ok. 3-7 dni wschody, lepsze ukorzenienie się roślin i wyższy plon o 2-4 t/ha. Przed rozpoczęciem zabiegu pobudzania należy ziemniaki przesortować i rozfrakcjonować oraz zaprawić przeciwko rizoktoniozie. Tak przygotowane sadzeniaki należy umieścić w workach raszlowych lub siatkowych, albo rozsypać na pryzmę w stodole, wiacie czy innym pomieszczeniu w warstwie 30-50 cm i pozostawić na okres ok. 2 tygodni w temperaturze 12-150C.
Środki chemiczne do zaprawiania bulw przeciwko rizoktoniozie ziemniaka

Nazwa środka : Dawka zalecana na 100 kg bulw
Sposób zaprawiania : Klasa toksyczności

Dithane M-45 80WP
200 g lub 200g + 200-800 ml H2O
S,M
IV
Dithane 455 SC
300 ml + 200-800 ml H2O
M
IV
Monceren 12,5 DS
200g
S
IV
Monceren 250 FS
60 ml + 1000 ml H2O
M
IV
Penncozeb 80 WP
200 g lub 200 g + 200-800 ml H2O
S,M
IV
Penncozeb 75 WG
200 g lub 200 g + 200-800 ml H2O
M
IV
Rizolex 50 WP
50g lub 50 g + 1000 ml H2O
S,M
V
Prestige 290 FS*
75-100 ml
M

* - zaprawa owadobójczo – grzybowa do zwalczania rizoktoniozy, stonki i mszyc
S – zaprawianie na sucho (pudrowo) M – zaprawianie na mokro (metodą zawiesinowa)

Na kilka dni przed sadzeniem wysiewamy nawozy potasowe i fosforowe, jeśli nie były stosowane jesienią i mieszamy je z glebą.
Dawki nawożenia azotowego zależą od kierunku użytkowego ziemniaków oraz wymagań uprawianej odmiany. W uprawie na oborniku obniżamy dawkę o 30-40 kg N/ha (przy planowanym plonie 30t/ha ziemniaków).
W zależności od kierunku użytkowania ziemniaków dawki azotu powinny wynosić:
40-80 kg N/ha dla odmian bardzo wczesnych przeznaczonych na wczesny zbiór,
90-100 kg N/ha dla ziemniaków przeznaczonych na sadzeniaki,
130-200 kg N/ha dla pozostałych kierunków użytkowania.
Odmiany wymagające wyższego nawożenia azotem to: Lotos, Aksamitka, Anielka, Cykada, Frezja, Balbina, Beata, Baszta, Mila, Maryna, Orłn, Ibis, Igra, Ania, Barycz, Triada, Jantar, Klepa, Lawina, Omulew, Bzura, Hinga, Meduza, Wawrzyn, Salto, Tara i Wolfram oraz większość odmian zagranicznych będących w Polskim Rejestrze. U tych odmian poziom nawożenia azotem winien wahać się w granicach 150-200 kg N/ha. Odmiany o małych wymaganiach co do azotu to: Aster, Bila, Drop, Bekas, Grot, Rywal, Tokaj i Muza. Wymagają nawożenia azotowego na poziomie 100-120 kg N/ha. Reszta odmian potrzebuje nawożenia azotem w granicach 120-150 kg N/ha.
Do nawożenia ziemniaków odpowiednim nawozem azotowym jest mocznik, a na glebach odkwaszonych siarczan amonu.
Ponieważ przy wyższych dawkach azotu (powyżej 100 kg/ha) zbyt duża koncentracja tego składnika wokół sadzeniaków może wpływać ujemnie na równomierność i termin wschodów, wskazane jest dzielenie dawki na dwie równe części – pierwszą należy wysiać przed sadzeniem, a drugą na kilka dni przed wschodami ziemniaków. Stosując taki podział dawki doglebowej, unikamy strat części azotu na skutek jego wypłukiwania do wód gruntowych.